Klein Lichtlied

Klein Lichtlied.

Ik kreeg vier dagen geleden een groepsmail met daarin een oproep om een kaarsje te branden voor alle mensen die met kanker te maken hebben/gehad. Opdat zij in herinnering zouden blijven. Het mailtje kwam van Dinie, een vrouw die mij zeer dierbaar is. Vanavond heb ik hier tijd voor genomen, het was laat op de avond,

maar heel bewust… om stil te staan… bij het leven…. bij de ander…. bij mezelf….

Ik ben op zoek gegaan naar een kaars, maar daar was in de omliggende winkels niet aan te komen. Op een gegeven moment kwam er een doosje uit een keukenlade aangereikt met half gesmolten verjaardagskaarsjes. De vraag was, of die goed waren.

Ja, deze waren goed….het ging mij immers om het licht van de vlam.

Ik opende het doosje en zag één kronkelig gekleurd geheel waarin nog 3 kaarsjes ongedeerd waren gebleven. Ik koos de rode eruit. Er was nergens een standaard voor dit kleine kaarsje voorhanden. Daarom legde ik mijn halsketting op de betonnen rand van het dakterras om het kaarsje daarin zijn plaats kunnen geven. De halve maan scheen op de achtergrond, het teken dat het over een paar dagen volle maan is en dat we dan weer in Nederland zullen zijn.

Ik stak het kaarsje aan….. en toen gebeurde het....

Vier dagen te laat vanaf de oproep…. begon het kleine rode kaarsje in zijn eentje in de grote donkere nacht, vanuit het Midden Oosten, haar kleine Lichtlied te zingen…..het was oneindig mooi om haar even te zien branden..

                                Voor al diegenen, die in herinnering mogen blijven.

Judit..geheel onverwachts...

Gisterenavond hebben we een modern restaurant gevonden waar ook vrouwen naart oe gaan. Eerst wordt je aangeboden om op de afdeling  'gezinnen' te gaan zitten, maar als je aangeeft dat je toch graag op het balkon met uitzicht "straat "wilt zitten, dan krijg je ook een mooie plek. We hebben er lekker gegeten en natuurlijk ontbrak een echt Hollands biertje en de waterpijp met aroma "appel" niet. En dat in deze stad...heel bijzonder.
Maar het lot speelde nog verder....
Ik had in mijn planning opgenomen dat ik morgen Judit Neurink wilde gaan bellen om een afspraak maken en te praten over haar werk als journaliste van Trouw, maar ook hoe ze de nieuwe journalisten in Noord Irak opleidt. Ze woont inmiddels in deze grote stad. Ze heeft dit zelf opgezet en heeft de nodige ervaring over dit land en zijn inwoners. Ze is director van het IMCK (Independent Media Center Kurdistan). Daarnaast heeft ook 2 boeken uitgegeven. "De bange stad" een waargebeurd verhaal over vluchtelingen uit Bagdad en het boek "Mijn Iraakse famile", een boek als je meer wilt weten over Irak en zijn inwoners.
Ik zou een keer bij haar op bezoek gaan en dan zouden we verder praten, ook over de uitgifte van mijn eigen boek. We hadden onze telefoonnummers uitgewisseld en zouden dan wel een afspraak maken.

Judit

Maar het vreemde toeval wilde dat ze vlak langs ons heen liep met nog 2 andere mensen. Ze ging maar een paar meter verder zitten. Dit was vreemd...Ik ken Judit van gezicht via foto's op google en via haar boek, maar zij mij nog niet. Ze gingen rustig zitten en bestelden wat te eten. Dit wilde ik natuurlijk niet verstoren  door te zeggen.."Hallo, hier ben ik dan", maar ik wilde ook niet doen alsof ik haar niet kende. Uiteindelijk zaten we toch vlak bij elkaar en het is van zelfsprekend dat je als Nederlanders tussen allemaal Koerden, elkaar wel opvalt door de taal. Amin en ik hebben het opgelost door een drankje voor hun te bestellen en een smsje erbij te doen. Dit werd heel spontaan opgevat. We hebben even kort met elkaar gesproken want wij wilden hun afspraak niet verstoren. Vandaag ga ik haar bellen en hoop dat we nog een beetje tijd kunnen vinden om even uitgedreider met elkaar in gesprek te kunnen gaan over werken en wonen in Noord Irak.
Wil je meer over Judit en haar werk weten?
Director Judit Neurink IMCK (Independent media center Kurdistan)

De dichter is naar me toe gekomen...

Foto's volgen nog.
Ik was in gesprek met een medewerker van een drukkerij. Zijn naam is Ali. Ik heb met hem afgesproken dat ik graag een keer na de middag kom kijken naar de machines die ze daar gebruiken. Ik kom zelf uit een drukkersfamilie en heb grote affiniteit met machines. Ze hebben daar de Heidelberg drukmachines en die wil ik heel graag aan het werk zien en vooral horen want het zijn echte krachtpatsers. Er worden bij Ali boeken gedrukt en ook gebonden. Deze kans wil ik me niet voorbij laten gaan. We hebben nog maar een paar dagen de tijd om het e.e.a. te kunnen doen. Terwijl we in gesprek waren vertelde Amin over mijn passie voor de foto van de dichter Bekas, en het toeval wilde dat Ali nog 2 nieuwe Engelstalige boeken van hem had liggen. Normaal zou je zo'n treffer niet krijgen, maar af en toe speelt een beetje geluk ook mee. Ik heb gekregen en inmiddels gelezen.... "The secret diary of a rose" en "butterfly valley".....
De foto's van de drukkerij volgen nog..

een dagje bazaar....

Ik wilde graag een krantje kopen of een boek, het maakte niet zoveel uit, maar ik wilde even wat info verwerken. Info, zoals ik in Nederland gewend en zoals tletekst, een krantje en continue nieuws had ik al gemist vanaf het moment dat we in het vliegruig stapten. We kregen daar geen krantje zoals we gewend waren. We kwamen terecht in een mannenbibliotheek. Hier werden tegelijkertijd thee gedronken en bordspelletjes gespeeld. Er werd niet vreemd opgegeken dat ik als enige vrouw binnenkwam. Er werd gewoon vriendelijk gegroet en waarschijnlijk zet het modernisme zich hier gewoon door. Aan alle muren hingen schilderijen van schrijvers en bijzondere personen. In een kleine zijruimte, een soort van klein kamertje, was de boekenverkoop. Vwb mijn krantje of extra boek, was het "helaas" want hier wordt alles in het Koerdisch geschreven en die taal ben ik nog niet voldoende machtig. Ook geen Engelse literatuur dus: gewoon verder fotograferen en in Nederland weer verder lezen.

We hadden een lekker kopje zoete thee gedronken en ik kreeg een rondleiding langs alle foto's en schilderijen. Ëén foto intrigeerde me en ik wilde deze vastleggen. Waarom? Een charismatische man waar ik meer van wilde weten. Hij zou een dichter zijn, maar er was geen literatuur voorhanden. Zijn naam: Bekas.

Vorgie week las ik een blog over een paar Nederlandse jongedames die verliefd waren geworden op de bazaar. Op de fonkelende led-lampjes, de geuren, de kleuren en de smaken.

Ik weet niet in welk gedeelte ze verliefd zijn geworden, maar dat moet vast de stoffenafdeling zijn geweest, want die is erg mooi.

Ik wilde alle afdelingen zien, inclusief de handarbeiders, naaiateliers, schoenpoetsers, schoenmakers, slachters, goudwinkels.. etc etc. Maar ik kan je vertellen dat het er niet altijd even lekker geurt, kleurt en smaakt, is normaal.

Buiten op de markt zie je veel taferelen die we in Nederland niet zien. Daar hebben we onze voorschriften en wetten voor. Hier ligt het anders. Buiten op straat zitten arbeiders te wachten met een eigen machine. Als hij geluk heeft wordt hij die dag opgehaald voor een klus, anders gaat de dag met wachten voorbij. Rijen met taxi's staan te wachten op een passagier. Ook dan betekent het, werken...of zonder werk savonds weer naar huis.

Kalkoenen liggen vastgebonden aan hun poten 'alsof ze dood zijn'  op de grond. Sommigen zijn met meerderen aan elkaar vastgebonden. Ze liggen daar, voor het geval je die kalkoen s'avonds wilt eten, en dan wordt deze, waar je bijstaat, op de tegelvloer voor je geslacht. Als je dan door zo'n hele straat vol met vastgebonden gevogelte loopt en je ziet ondertussen hanengevechten en zo'n 30 kanaries in 1 kooi, of zoals bijgevoegde foto, gekleurde kuikens, dan is het gevoel van

                                           ........verliefd worden, voor mij, wel heel even ver weg......

druk...

kippen..

Een van de vele smederijen. Het is vaak een klein ruimte waarin wordt gewerkt. De oven zorgt voor een flinke hitte. Hier wordt ontzettend hard gewerkt. De mannen slaan om de beurt met grote kracht op het gloeiende metaal. Ze zien er afgemat en moe uit. Als deze mannen s ávonds op de bank in slaap vallen, dan kan ik me dat echt voorstellen, het is enorm zwaar.

Het ruikt er sterk naar metaal. Ik heb de sluitertijd van het fototoestel op de sportstand gezet, maar de mannen slaan zo snel, dat zelfs dat plaatje niet 'bevroren' kan worden.

Het reslutaat vind in echter wel erg mooi.

De zeisen, als ze klaar zijn.

Mooi kleurenspel...

Ik dacht dat ik duizelig werd, maar het is echt duizelingwekkend als je deze theezetters goed bekijkt. Als je de mogelijkheid hebt om dit plaatje te vergroten, dan begrijp je waarom ik me zo draaierig voelde.

Dit millimeter dunne brood wordt in een paar tellen gebakken in een gloeiend heten oven. We eten dit dagelijks, bij het ontbijt, maar ook bij de rijst. Het is heel erg lekker en het verveelt nooit...

Hier zie je hoe het gemaakt wordt. Het deeg wordt als een pizza in de lucht geslingerd, op een rond kussentje gelegd en op de wand van de ovenwand gemikt. Na een paar seconden begint het brood bruin te worden en vormen er zich luchtbelletjes. Ze zijn dan klaar en worden er met een speciale tang uitgehaald.  Echt een kunstwerk wat deze mensen doen. Ook daar is bloedheet en de mannen zweten enorm. Ik kon niet dichterbij komen met de camera omdat voor mij de hitte te groot was.

De trotse eigenaar, en de 2 medewerkers, één voor het bereiden van de broden, de ander voor het uithalen van de broden en op de kar gooien.

Ik zal dit soort broden een keer meenemen naar mijn werk voor mijn collega's want ik heb in Duitsland ook een adresje waar deze dagelijks vers gebakken worden. Heerlijk.

Eet smakelijk..

een beetje bouwkunde

Vandaag wilde ik graag meer van de algemene bouwkunde in Noord Irak weten. Dat kon op 1 dag maar op bescheiden schaal, maar toch vond ik het leuk om even te bekijken. Hier in de verte, (slechte foto) dichterbij kon ik niet komen omdat ik dit slechts vanuit de rijdende auto kon maken, staat een dam die slechts een jaar in werking is geweest. De dam is gescheurd en een ramp is nog net voorkomen. Anders had het hele gebied, ook waar ik nu sta te fotograferen, onder water gestaan. Het is een miljoenenproject, maar het werkt niet en het is daarna buiten werking gezet. Oorzaak scheuren in het bouwwerk.

Dit is de voorkant van een sporthal, welke vandaag officieel geopend is. We zijn uitgenodigd omdat we enkele mensen kennen die aan dit project hebben meegewerkt. Ze zijn trots op het eindresultaat. Ik heb het positief en kritisch bekeken toen er naar mijn mening werd gevraagd. Het moet een goede uitwisseling zijn tussen 2 werelden dus heb ik mijn visie toegelicht. Vwb de brandveiligheid, de haspels, de vluchtdeuren (draaien naar binnen i.p.v. naar buiten), e.d. was er veel '"anders" dan bij ons. De bouw van dit  project heeft nog geen 14 maanden geduurd. Ze bouwen hier op een hele harde ondergrond die bestaat uit steenmassa. Ze waren positief over de antwoorden.

Hier zie je de binnenkant van één van de sporthallen. Er zijn wel sprinklers aanwezig, maar ook tralies aan de buitenkant van de ramen. Er word veel gestolen in deze regio. Veel huizen zijn van kop tot teen onder de tralies gezet. Ik heb uitgelegd dat dit een probleem kan zijn als er brand uit breekt.i.v.m. vluchtwegen etc. Het werd positief opgenomen.

Zwembad is nog in aanbouw, de foto is vanachter de tralies genomen.

De buitenkant van het sportcomplex. Zoals je ziet naast de begraafplaats.

Overal waar je rijdt, ook in de hele arme buurten, kun je zien dat er flink wordt bijgebouwd. Van laagbouw naar hoogbouw, waar je ook kijkt

De stad groeit lettelijk en figuurlijk uit zijn voegen.

Even een kijkje genomen hoe er gemetseld wordt. De verticale voegen worden amper van specie voorzien. De fundering is niet altijd aanwezig en al helemaal niet de 60 cm die wij gewend zijn. Ook wordt er niet altijd veel gewapend beton gebruikt, wat in dit klimaat misschien wel beter is voor de trekkracht. Na 8 uurtjes lijkt het beton droog, maar het moet eerst dagen drogen, en voor een maximale sterkte is 28 dagen nodig. Daar wordt hier niet zo mee omgegaan. Betonmolens zie je niet zoveel. Er wordt handmatig aangemaakt, soms te dun in verhouding en soms te grof, maar ook daar hebben zij natuurlijk een eigen idee over. Trilnaalden om de luchtbellenn uit het beton te halen heb ik ook nog steeds niet gezien in de afgelopen 3 weken, maar als ik er over een tijdje weer naar Irak ga, dan ga ik zeker een paar dagen langer mee met een een vakman die meerdere projecten onder zich heeft. Dan laat ik het me allemaal uitleggen, want de nieuwe in aanbouw zijnde hoge gebouwen in Suleymaya zijn toch echte mooie gebouwen en daar wil ik graag meer van weten. In veel kleine huizen heb ik al heel wat scheuren gezien in ik heb ook heel wat handigheidjes tijdens het bouwen gezien om gaten op te vullen.

 Alles blijft fascinerend om te zien hoe ze bouwen.

Het is maar hoe je er naar wilt kijken.

Vooral positief blijven meedenken en praten.

Dat schept een heel leuk gesprek en een leuke uitwisseling

Dit zijn de watervaten die op elk huis boven op het dak staan. Hier is wel gebruik gemaakt van gewapend beton (bij een ingenieur Bouwkunde), alleen constateerde ik dat er in de woning in het beton ontmenging is opgetreden. Dat is het verzakken van de grove materialen naar de onderkant. Het blijkt dat hier heel moeilijk aan specialistische vakmensen te komen is. Bij ons heeft elke bouwvakker de nodige werkervaring en diploma's behaald. In dit gedeelte van Irak ligt dat een beetje anders, ze leren Ik heb wel veel mooie huizen gezien en er wordt zeker hard gewerkt door de bevolking. De wil er er zeker, bijna iedereen zet zich er voor in. De tijd zal het zeker leren. Ik hoop dat ze een hele goede bouwontwikkeling door gaan maken, want het zijn wel echte 'bouwers'.

Het huis van een ingenieur. Overal is over nagedacht. Veel daglicht, heel veel ruimtes, lichtbronnen midden in het huis, goede bekabelingen, veilige aansluitingen etc etc. Heel erg leuk om naar te kijken. De tralies ontbreken bij dit huis.

Er zijn eigenaren waarvoor een dak te duur is. Dan wordt het op de volgende manier opgelost. Er wordt dan dik plastic gebruikt om het regenwater buiten te houden en dat wordt op de plaats gehouden met zakken gevuld met stenen. (goed alternatief)

Een lichtbron midden in het huis. Dat betekent dat het raam wat je ziet, de slaapkamer, de keuken (andere zijde) en kamer (andere zijde is) wel licht hebben, maar het uitzicht helaas niet zo ruim is. Binnen wordt vitrage gehangen en een raampje kan opengezet worden. Kookdampen van de keuken worden hierdoor ook afgevoerd naar boven.

 Afval wordt helaas nog wel eens gedumpt, naast het eigenlijke zo prachtig pure bronwater, wat Koerdistan rijk is. Neem geen het risico om in een kraakhelder meertje of riviertje te zwemmen want het zit helaas vol met ziekteverwekkers waar wij niet tegen bestand zijn. 

vaker meegemaakt onderweg...veel stof ademen.

Ik blijf het bijzonder vinden.....

een stukje hoger...

De natuur is erg grillig. De wegen zijn zeer slecht en sma vanwege de grondsoortl. Deze bestaan voornamenlijk uit grote steen - of afgevallen rotsstukken. We wilden naar de watervallen. We hebben ze gezien, de woeste, kolkende watermassa's en we wilden graag de bron gaan zoeken, maar daarvoor moesten we omhoog klimmen. Dit hebben we gedaan. hiervan enkele foto's....

De heenweg....stof ademen...kijk naar de wegen...

Met deze stoere auto gaan we de berg op om de watervallen te zien...

Dit blijft me fascineren....

kijk maar eens goed...

mooi kunstwerk..

De omgeving van de watervallen...

 

Het begin is er....

het begint mooier te worden...

Deze vind ik erg mooi...we zijn er hoog voor geklommen...maar we wilden hoger..

De laatsate steile toegankelijke trap naar bron van de waterval

  

Dit was het mooie en oorverdovende resultaat.....mooi.......

We hebben de taxi gelaten voor wat hij was. Liever te voet verder...veel mooier..

Daar gaat ie....

Dus niet op hoge hakken...

  

nog mooier te voet....

We will never forget.....I am Hersh

Er kwam een jongen bij onze groep staan en hij boeide me enorm. Zijn koele ogen spraken een verhaal en ik heb gevraagd of ik even met hem mocht praten. Ja, dat wilde hij graag.
Hij stelde zich voor en vertelde zijn naam: Ik vroeg naar de betekenis van zijn naam en hij zei dat deze, letterlijk vertaald, betekent:"Aanval".
Het gesprek kwam op gang. Ik heb 2 uur met hem gesproken over zijn angsten en ervaringen tijdens de gifgasaanvallen van Halabja in 1988,waarbij duizenden mensen de dood hebben gevonden.
Als 5 jarig kind was hij één van de weinigen die de gifgasaanvallen heeft overleefd, maar als je hem hoort vertellen hoe.... een gruwelijk verhaal...
Een citaat, "mijn moeder had haar andere kindje op de rug gebonden, en mijn ene pols met een touw aan haar pols vastgebonden omdat stikdonker was. Ik moest rennend met mijn ene hand, die nog vrij was, één oog beschermen, omdat ik dan misschien dit oog nog kon sparen, het andere oog zou verbranden.
Er kwam een tractor voorbij vol met mensen en wij renden buiten adem met de tractor mee, geboeid aan mijn moeder.

We smeekten of we mee op de tractor mochten, want de zwarte wolk was veel te snel te snel voor ons.. Er werd teruggeroepen: "Jullie moeten er rennend opspringen, want anders krijgt de wolk ons ook te pakken".
We renden....we renden.....we hebben het niet gered....... de tractor verdween uit ons zicht..

Zoek op google naar Halabja en ga naar afbeeldingen en je krijgt een impressie van zijn pijnlijke story.
Ik wil hem wel even aan jullie voorstellen,
Hersh...een pijnlijke herinnering...de jongen met de koele ogen.

op vrijdag in de bergen

We zijn met z'n allen naar de bergen geweest om de vrijdag te vieren. Sommige mannen en vrouwen hadden zich gekleed in de traditionele koerdische kledingen. Dat was was mooi om te zien. Ik had het bij mijn eenvoudige outfit gelaten omdat ik veel wilde fotograferen. Een spijkerboek is dan wel handig. Ook ben in het niet gewend om in kleermakerszit op de grond te eten, dus was deze broek wel het meest voor de hand liggende kledingstuk. Zo kon ik mijn benen nog eens een keer naar links of rechts gooien.
De volgepakte terreinwagens rolden over de stenen wegen. Er liggen enorm veel grote dikke keien die voortdurend van de bergen naar beneden rollen. Onze normale personenwagens kunnen niet over deze wegen. De keien kraakten onder de grote wielen van deze stoere jongens, die met grote gratie, volgeladen, naar boven rolden. De auto's wiegden ons naar boven. De grote pannen gevuld met soepen , lekkernijen, veel gekoeld water en ranja  tjokten al klotsend en klutsend mee naar boven.

De handjes wassen aan een  tuinslang, een barstje ontdekt.......

Stilstaand bronwater......

Gevulde darm met rijst, ik kende dit niet en heb alleen de rijst gegeten.

Stromend bronwater.......

En zo ziet het er uit......de touwtjes als bij een rollade zichtbaar...

Met flink gehamer......komt er volgens de proevers een delicatesse uit de schedel van het schaap

Thee hoort erbij...lekker zoet......

Schapenvlees.....lekker mals

Krachtige foto....origineel..

wil graag op de foto.....

Jong en oud....het familieleven centraal....

Eeen echte lekkernij...hier koken ze ze heel erg lekker.....

Feest...

Kinderen vermaken zich uitstekend...

sfeertje....gezellig...

Eén van de terreinwagens....

Het landschap....

een redelijk goed stukje weg....in de bergen

Er was op de top van de berg een zeil gespannen voor de schaduw, vloerkleden waren over de rotsen verspreid en we gingen allemaal met de potten en pannen naar deze plek. Het was een gezellige drukte, er werd veel gepraat en gelachen. We kregen gevulde darmen en schapenkoppen. De aanblik van de darmen was even wennen, maar Amin gaf me alleen de inhoud daarvan en dat was gekookte rijst met kruiden. Heel erg lekker. Toen de mannen de schapekoppen opgegeten hadden maar door wilden peuzelen werd er besloten de koppen te verbrijzelen, want het lekkerste zat binnenin: 'De hersenen'. Er werd een hamer gepakt en deze delicatesse werd er na flink wat houwwerk uit geslagen. Geen charmante foto's, maar voor de liefhebber die dit gebruikelijk vindt, of cultuurbewust is, zijn dit de originele foto's. De handen werden gewassen onder een slang die in verbinding stond met 'stilstaand' bronwater. De foto's zijn leuk geworden. Vooral toen ik zag dat één van de meisjes creatief een barstje in de slang had gevonden en daar haar handjes wastte. Ik heb mijn camera op sportstand gezet zodat de druppels te zien zijn. Ik ben eerst naar de bron gelopen om te kijken hoe dat water er uit ziet. Deze zit vol met met kikkers, vliegjes, algen etc. Zolang het stroomt zie je dat (dus) niet. Voldaan van al het eten en drinken (ikzelf met flessenwater wat te koop is) ging een ieder een beetje luieren, een kort praatje maken of een wandeling maken. Ik koos ervoor om er met mijn camera op uit te gaan en de plaatsjes zal ik jullie laten zien. Eigenlijk kwam ik ogen te kort om alles vast te leggen, maar voor de sfeer heb ik hier zoveel mogelijk toegevoegd om een indruk te krijgen. Ik hoop dat jullie een beetje genieten van de foto's. Het was een fijne middag. Een aankomdende regenbui zorgde ervoor dat alles snel opgeruimd werd en iedereen weer terug ging naar huis. Voldaan.....