het lied..

Het is 03.30 uur, midden in de nacht, alles is stil, geen auto raast meer door de straten van Suleymanya. Straks zal de oproep tot gebed weer te horen zijn en zullen de vele stemmen via alle minaretten weer te horen zijn. Iedere stem roept een andere gebed. Na een paar minuten zal het dan weer stil zijn totdat de eerste haan hier in de omgeving de dageraad aankondigt. Het is een ritueel van geluiden.

De laatste dag van onze werk-vakantie is in aantocht, maar we gaan nog even door tot het laatste uur van de klok ons maant te vertrekken. Tot die tijd genieten we van elk moment, van elk gebaar en van iedere uitnodiging uit het onbekende. Vele deuren zijn opengegaan, veel harten van dit prachtige volk hebben zich uitgesproken en hun wensen kenbaar gemaakt. Stemmen van jongeren hebben hun verborgen verlangens verteld. Jonge mensen kijken reikhalzend uit naar een nieuwe tijd waarin handen naar elkaar reiken en grenzen vervagen naar een grauw verleden. Wijze ouderen hebben zich uitgesproken dat de jeugd moet bloeien. " Het zijn de bloemen van de toekomst" .

Een melodie begint in deze donkere nacht zijn eerste fragiele tonen te luister te leggen aan iedereen die dit horen 'kan'. Het is het lied van wensen, dat in kleine huisjes gaat, dat door de straten gaat en zachtjes over bergen en zeeën waait. Het is het lied van verlangen, dat zachtjes fluistert en niet meer weg zal gaan.

Luister even mee..
In de bergen klinkt het getokkel van een gitaar. Een jong meisje oefent hard...op wat komen gaat.
Haar droom stijgt op....
Een jongen pakt zijn viool en speelt met passie klassiek...zijn droomt stijgt op.
Een groepje dansers, maakt nieuwe pasjes....hun droom stijgt op..
Wijze volwassenen, openen wijd de deuren voor hun jongeren ....hun droom stijgt op.

Het lied van verlangen zingt mooier en verder dan ooit.

In een laaggelegen land horen de mensen dit lied en zij neuriën zachtjes mee.
Dan begint het orkest met het stemmen van de instrumenten,
en dan:.... gaat het doek open....

de scrubs..

rose-wit

Ze zijn hier overlal te koop, de douche-scrubs.
Dit zijn washandjes die zorgen voor een goede bloedsomloop. De Koerden zijn er dol op. Het zijn doekjes, gebreid in een ovale vorm waarin een blokje zeep gestopt kan worden. Ze hebben aan beide kanten 2 lussen waarmee iemand ook heerlijk zijn rug en hele lijf kan scrubben. Ze worden op houten breipennen gebreid nadat het garen (2 woldraadjes en 2 gewone draadjes) door klosjes gesponnen zijn. Het duurt een ruime tijd voordat de scrub is gebreid. Veel vrouwen in Koerdistan breien deze doekjes zaodat ze een beetje inkomen hebben. De originele doekjes zijn behoorlijk hard maar er is ook gedacht aan de zachte huid. Deze scrubs zijn lekker zacht en kunnen gevuld worden met een Arabisch blokje zeep. Ik neem ze graag mee voor mijn lieve collega's en lieve bekenden. Ze zijn er in het wit-blauw,

De breipennen van een speciaal soort wilgenboom

links de klosjes om garen te spinnen, rech in beeld: de (harde) scrubs van wol.

wit-rose, wit-geel en wit-lichtgroen. Voor diegenen die mij doorgeven welke kleur ze willen hebben, zal ik er graag een meenemen, uiteraard met een overheerlijk Arabisch zeepje. Laat me maar even weten...

een van de theaters voor ons in 2012

Slaan op de trom, prachtig mooi

De rondleiding met Abbas, de baas van Kunst en Cultuur

De militairen zijn steeds vriendelijker

Ibrahim, de organisator van vandaag....op z'n mooist

 beveiliging

kleurrijk

Abbas en de TV en de grappige cameraman.

alle meisjes zijn op z'n mooist

mooi he?

publiek in afwachting

nog even alles controleren

de mengpanelen

culturele muziek

stundenten van het concervatorium dansen een act. Ik vond het ontzettend mooi....

Zonder woorden...

De avond in Suleymanya is gezellig, overal staan eet-tentjes, De koerden houden van lekker en veel eten. We lopen de straten door en nemen ook de donkere steegjes want het avondtheater is ergens in het donker. We lopen langs groepjes Koerdische mannen die met elkaar aan het praten zijn over de dingen van alledag. We lopen steeds verder en we komen uit bij een oud gebouw met roestige blauw- metalen deurtjes. Het is de bedoeling dat we daar aankloppen. Er wordt opengedaan door een vriendelijke jongeman, hij draagt westerse kleding en hij eehft een gebreid mutsje op. Hij heeft lang haar en oogt erg modern. We worden binnengelaten en we moeten ons bukken om door het deurtje naar binnen te kunnen gaan. We zien een houten overkapping waaronder allemaal mensen op de grond zitten. Ze wachten op de voorstelling. Tegenover hen is het podium, een oud verlaten huisje, het ziet eruit als een oude burcht, wat in de spotlights in gezet. De voorstelling begint en we kunnen ook gaan zitten. De Koerden zien dat ik een buitenlandse gast ben en ik krijg meteen een dekentje op de grond gelegd om op te gaan zitten. Het is een voostelling van twee jonge acteurs, een man en een vrouw. Ze spelen het dagelijkse leven waarin verveling is toegeslagen en hun nieuwsgieringheid naar de buitenwereld is toegenomen. Geen TV, geen computers, geen kennismakingen met andere culturen maakt hen eenzaam. Ze willen meer. De jeugd wil leven. Het stuk speelt zich af zoals de werkelijkheid schetst. Op zoek naar moderniteit en volop in het leven te mogen staan, is hun grootste passie geworden. De tijden van binnen zitten en thee drinken is niet meer alles wat het leven te bieden heeft. Ze geven alles in hun act weer, hoe ze dromen en hoe ze maar niet verder komen. Ze zijn modern en intelligent. Het is een verdrietig stuk, wat je behoorlijk tot nadenken zet. Ze komen met elkaar in discussie, en de vrouw laat daarbij bijna het leven door de frustraties van haar man. Hij verdrinkt haar bijna in de waterpoel voor het huis, erg wreed om te zien. Maar ze houden van elkaar en zoeken, en vinden elkaar weer terug in het verder dromen van wat hen voor de toekomst rest: Er staat hen niets anders te doen, dan plannen te maken over het anders inrichten van het huis, verder komen ze niet. Dan valt het doek. Veelzeggend...
Het was goed om te zien. De realiteit van de Koerdische jeugd, gefrustreerd in hun isolement, gepassioneerd voor de kunst waarin ze zich kunnen uiten. Als een vulkaan die wil uitbreken. Een stuk met hartstocht gespeeld. Door mij niet te verstaan, maar wel te begrijpen, omdat de kunst, de act, geen taal behoeft....het spreekt zonder woorden....

even en paar foto's

De Koerden kijken uit naar de Hollanders

Het is alweer 2 dagen geleden dat we met privechauffeur door de stad geleid werden en met meerdere directies hebben gesproken om een groot feest in Suleymanya op te starten. Het werd beklonken met warm brood met sesamzaad en zoete thee. Begin deze maand waren meerdere landen op bezoek geweest om cultuurdansen te laten zien. Amerika, Duitsland, Brazilie en nog veel meer landen. Nederland was helaas niet van de partij. We hebben onze ideen uitgelegd, wie onze groep is in Nederland is en wat de kwaliteiten zijn. Marjon, Walter, Marel, Willy, Ineke, Corinne, Rob en wij. Ze waren enthousiast en gaan met ons gezamelijk dit grote feest, mbt jongeren en kunst en cultuur, beginnen.

vlnr: Ibrahim (media) Julie-Amin, Newroz (directie activiteiten), Sabbah (Programma maker), Mhammed (dagblad)

Daarna hebben we met verschillende afdelingen gesproken .We zijn begonnen met de afdelingen: acteurs, daarna met kunst en ruimtelijke vormgeving, en daarna met de directie van de muziek, Dhr Nagat Amin. (zie foto)

 Nagat Amin, over al zijn concerten van het afgeopen jaar. Hij heeft 25 jaar in zweden gewoont. Op de achtergrond links op de bank, onze sympathieke chauffer.

Er werd flink gerepeteerd op de instrumenten. Hier een pianist die geweldig mooi speelde.

 De pianist.

To do....

Vanmorgen gingen we naar Abbas, de General Manager van kunst en cultuur. Eerst kwamen we in meerdere kantoortjes, alles en beetje bombastisch ingericht. Abbas, een grijze man, alert in het observeren van zijn omgeving en de mensen. Tijdens ons gesprek kwam zijn chauffeur Wahab en de filmmaker Pschtiwan art and Production bij ons gesprek zitten. Deze filmmaker heeft ook meegedaan in Cannes zowel Documentaires als  films. We leggen alles uit, intussen worden we meermaals gestoord door mensen die een handtekening van Abbas willen hebben. We laten het allemaal gebeuren. Morgen om 18.00 uur gaan we naar het optreden van “We hebben geen tijd voor zingen”  het is een toneelspel. We gaan kijken en zullen de diepere gedachte ervan ontdekken.

We hebben ons plan helemaal aan hem uitgelegd, met allerlei materiaal voorzien en we zijn meer dan 3 uur met elkaar in gesprek geweest. We hebben ook de veiligheid besproken voor onze Nederlandse deelnemers.  Abbas verzekert ons: er is geen gevaar voor internationale groepen. We zitten in de groene zone. Oke, maar ondanks dat, willen we toch dat de Nederlanders beveiligd worden. Ook dat komt goed. Er zal voor de gasten gezorgd worden. De politiemacht zal op de been zijn als we er zijn. Er is geen gevaar voor de buitenlandse  toeristen.  We komen tot de eerste compromissen. Morgen krijgen we een eigen chauffeur. Hij zal ons naar alle theaters  en buitenlucht theaters brengen. Daar gaan we de veiligheidvoorschriften in kaart brengen. We krijgen veel te zien. We zijn ook uitgenodigd voor enkele optredens en nu al volgeboekt in onze agenda tot de achttiende november. Druk, druk, druk, maar zo ontzettend boeiend. Er is veel informatie te verwerken, veel om over na te denken, maar ook heel erg leerzaam.
Morgen gaan we  verder met de plannen die ‘over en weer’ enorm gewaardeerd worden. We worden gastvrij ontvangen, overal gaan duren open. De Hollanders zijn meer dan welkom en dat is de eigenschap die de Koerden volop bezitten. Gastvrij. Morgenavond gaan we naar Burhan. Hij is de manager van Gallery Rand, Kunst en Cultuur in dit land. In dit geval is zijn expertise: theaters. We laten ons verrassen en gaan er voor.

Duim voor ons en voor alle Nederlanders die mee gaan in Maart 2012

Duizend en een nacht

We vlogen vannacht om 02.30 uur het Noord Irakeese luchtruim binnen. Onder een heldere hemel werd de landing ingezet. De groenwitte Lufthansa Boeing liet zich langzaam zakken.
De Europeese Koerden werden stil. Velen van hen komen even op bezoek bij familie, om adem te halen, even weg uit de vele structuren uit Europa, maar sommigen hebben het dit leven achter zich gelaten om weer voorgoed terug te keren naar hun ' homeland'. Ze keken uit de kleine vliegtuigraampjes.... sommigen drukten hun gezicht tegen het raampje en lieten zich volledig betoveren. Het gonsde 'onhoorbaar'  maar voelbaar door de ruimte:..."Thuis..."
Hun ogen spraken zichtbaar een verlangen uit. Een Koerdin zei me, in het Duits, trots en voldaan: 'Dit is mijn land'. Ik begrijp het, dit land is bijzonder, de mensen, de taal de cultuur. Ik ben er lang genoeg geweest om te ervaren wat dit betekent. Ik heb de gastvijheid en de eigen'aardigheden' van dit prachtige volk leren kennen. Er is helaas geen stuctuur, geen plan, er wordt niet vooruit gekeken. Dat mis ik enorm, maar daarintegen gebeuren er de meest bijzondere gebeurtenissen, ongekunsteld en puur.
Ik ben de enige blonde vrouw in dit hele vliegtuig maar net zo geboeid geraakt door het schouwspel wat zich onder ons voltrekt: Miljoenen oranje gloeiende lichtjes en witte TL lichtjes, maken dit landschap als een grote kristallen deken in de gitzwarte nacht. Ergens daar..., in dat glinsterende kristal wacht Dajaa, hun moeder, en hun hele familie op de stille reizigers. De familie is de herberg die altijd blijft roepen vanuit de bergen, ook in Europa is deze roep altijd hoorbaar. Ze gaat nooit weg. En nu zijn ze heel dicht bij elkaar. Nog even...
Ik ben gelukkig voor hen die bij elke hartklopping dichterbij hun Kurdistan komen. Het zou een eindeloos mooi verhaal kunnen zijn uit ' duizend en een nacht'.
Als we geland zijn, horen we aan alle kanten verschillende ringtones, en het gaat steed 'choni', (hoe gaat het?) en basch basch (goed, goed). Familieleden halen de passagiers op, eerst een hartelijke groet, er wordt geknuffeld en gelachen en langzaam maar zeker verdwijnen de druk pratende gestalten in het donker, naar hun eigen warme huis. Ook wij worden opgehaald. Om 03.30 staat Mhammed op ons te wachten. Europese kleding aan en een Arabische hoofdoek om zijn hoofd en hard gebruinde gezicht geslingerd. De zomer van 50C heeft zijn gelaat zichtbaar verhard, maar de hartelijke lach en de goede humor zijn onveranderd. Het is fijn weer in de armen van de oudste broer vallen. Deze harde man, met een mentaliteit die nooit oud wordt, die geen acceptatie duldt voor 'oud worden', en onvermoeibaar doorwerkt. Ik vind hem bijna Arabisch, de foto laat zien waarom.

Met een gangetje van 120 km denderen we over de slecht ge-asvalteerde weg. Na een half uurtje komen we aan, en daar staat ze ....buiten... in het donker.... Dajaa.....
wachtend op haar zoon....op mij.

We vliegen elkaar om de nek, maar ik moet voorzichtig zijn, haar lichaam is klein en broos, maar haar karakter: wilskrachtig, nooit aflatend, zij is het kloppende hart van de hele familie.
De hele familie volgt. Allemaal zijn ze midden in de nacht opgestaan om ons te ontvangen, we gaan naar binnen
Nu kunnen we weer verder met de onverwachte dingen die komen gaan.
We beginnen nu aan ons eigen sprookje, van duizend en een nacht...

Suleymanya...here we come..

Ik kijk omhoog naar de stralendblauwe lucht waarbij de zon nog vurig schijnt op deze november dag. Een strakke witte streep trekt een kristallen lijn in het blauwe schouwspel. Een vliegtuig is onderweg. Vol met mensen onderwerweg, ver uit ons gezichtsveld, maar het voltrekt zich toch pal boven ons.
Nog een paar dagen en dan zullen de motoren van Hellas Olympia hun motoren weer vroeg in de ochtend starten.
artikel volgt zsm